Trang chính Đời sống Gặp gỡ n.ữ nghệ nhân 95 t.uổi với 80 năm làm gốm ở Quảng n.am

Gặp gỡ n.ữ nghệ nhân 95 t.uổi với 80 năm làm gốm ở Quảng n.am

31 min read
Comments Off on Gặp gỡ n.ữ nghệ nhân 95 t.uổi với 80 năm làm gốm ở Quảng n.am
0
53

Dù đã ở t.uổi 95, nghệ nhân Nguyễn Thị Được chưa một ngày bỏ b.àn xoay, chưa một ngày đôi tay già ấy ng.ừng vê đất, vuốt gốm. b.à đã dành cho gốm một thứ tình yêu mấy chục năm nay kh.ô.ng thay đổi.

b.à Được đã dành cho gốm một thứ tình yêu mấy chục năm nay kh.ô.ng thay đổi

Ph.ận gốm, đời ng.ười

ng.ừng b.àn xoay đã mòn vẹt vì thời gian, b.à lão Nguyễn Thị Được (làng gốm Thanh Hà, Thành phố Hội An, tỉnh Quảng n.am) khua nhẹ mái tóc đã bạc trắng để v.ết bùn le.m trên trá.n. r.ồi b.à nhíu m.ày một chút và cười: “Mùi bùn thơm!”. Dù đã ở t.uổi 95, nghệ nhân Nguyễn Thị Được chưa một ngày bỏ b.àn xoay, chưa một ngày đôi tay già ấy ng.ừng vê đất, vuốt gốm. b.à đã dành cho gốm một thứ tình yêu mấy chục năm nay kh.ô.ng thay đổi.

Ở làng gốm này, chẳng còn ai kh.ô.ng biết đến b.à, ng.ười đã gắn bó với gốm ngót ngh.ét 80 năm. 80 năm, đó là c.on số kh.ô.ng hề nhỏ cho một đời ng.ười, và đó là vài thế hệ, vậy nhưng b.à vẫn một lòng với gốm. Một lòng với nghề truyền thống như thuở 13, cái t.uổi mà lần đ.ầu tiên tay b.à ch.ạm v.ào b.àn xoay, lần đ.ầu tiên nguệch ngoạc với gốm thuở b.an đ.ầu.

b.à kể, nhà b.à nghèo lắm, b.à khi ấy còn tóc bỏ đuôi gà, b.à đã biết đi chuốt gốm cho cá.c chủ khá.c để được trả 8 xu mỗi ngày. Số tiền đó b.à đưa cho Ch.a M.ẹ để nuôi cả g.ia đ.ình. b.à kh.ô.ng học chữ, mà học làm gốm. Cứ thế, buổi t.ối b.à học cá.ch làm gốm của M.ẹ, b.an ngày thì đi chuốt gốm cho cá.c chủ khá.c kiếm tiền. Vừa làm vừa học, tài làm gốm của những ng.ười chủ, lâu dần đôi b.àn tay cũng trở nên điêu luyện, thuần thục.

b.à trở thành ng.ười thợ làm gốm tr.ẻ nhất làng. Mà l.ại là thợ n.ữ thì càng kh.iến ng.ười làng khâm phục. Móm mém cười trong tiếng ù ù của b.àn xoay già cỗi như chính t.uổi đời của m.ình, b.à nheo mắt kể: “Hồi ấy, lòng yêu nghề đến mức sá.ng t.ối trên tay lúc nào cũng có cục đất sắt, sự khổ luyện chải chuốt gốm mỗi ngày kh.iến tui trở thành đứa c.on nít làm gốm đẹp nhất làng. r.ồi lớn lên, khi lấy ch.ồng, tui đ.òi ch.ồng phải giao ước dù x.ảy r.a bất kỳ chuyện gì, cũng kh.ô.ng được b.ắt tui… bỏ ghề. Mãi đến tận bây giờ, khi t.uổi đã ngấc ngưỡng, trong những giấc mơ vẫn đều đều mơ về gốm…”. Hơn 80 năm với gốm, những câu chuyện thường nhật b.à ít nhớ, nhưng khi kể về gốm, b.à l.ại s.ay sưa nhớ rất rõ mồn một.

Ở làng Thanh Hà này, ng.ười lớn t.uổi nhất trong làng giờ chỉ còn có b.à là vẫn làm nghề. b.à b.ắt đ.ầu lập một cơ sở nhỏ, làm đủ 25 mẫu với cá.c sản phẩm đẹp từ bát, nồi, chum, vại đến bình, chậu kiểng… Trong đó, hũ bảy, sáu là hũ lớn nhất, đ.òi hỏi kỹ thuật phải cao mới chuốt được, nhưng bả bảo “với tui, già nghề r.ồi nên làm dễ như chơi”. Những sản phẩm b.à làm ra được nhiều ng.ười biết đến và đón nh.ận, nhiều du khá.ch nước ngoài tham quan và mua làm quà lưu niệm.

Dù nghề gốm lắm nhọc nhằn, thế nhưng, với tình yêu b.à dành cho gốm mấy chục năm nay thì kh.ô.ng thay đổi. Hơn 80 năm làm nghề gốm, chưa một ngày lò nung của b.à tắt lửa. Ngày nào cũng thế, dù có lúc bận b.ịu, hay đau ốm nhưng lò nung của b.à vẫn luôn đỏ rực.

Đã 95 t.uổi, chưa một ngày b.à Được ng.ừng tay với gốm

g.ia đ.ình b.à có đến 5 đời làm gốm. Tài hoa và một đời yêu gốm, b.à đã kh.ô.ng ng.ại mang hết những bí quyết đi truyền dạy cho những ng.ười trong làng, chỉ với mong ước là nghề gốm c.ổ của làng kh.ô.ng b.ị thất truyền. Những ng.ười trong làng được b.à chỉ dạy giờ đã là những ng.ười thợ giỏi. Bởi họ biết b.à là một trong hai ng.ười cuối cùng ở làng này nắm được chế tá.c và trực tiếp chuốt thành c.ô.ng nhiều mẫu đất và kĩ thuật nung sành. Cả những am hiểu về cá.ch nh.ận biết trạng thái gốm sành trong khi nung theo kinh ngh.iệm dân gian b.ao đời của cá.c thợ gốm tiền b.ối truyền l.ại.

Ngày nào ng.ười ta cũng thấy b.à nhồi, nặn r.ồi nung nhồi đất sét, vừa chuốt vừa phục v.ụ du khá.ch. 95 t.uổi, gần như cả một đời b.à với một tình yêu s.ay sưa và gắn với ngh.iệp gốm, với mẻ đất sắt nâu và lửa hồng. b.à luôn bám nghề dù có lúc làng gốm r.ơi vào tình cảnh kh.ó kh.ăn nhất.

Cá.c sản phẩm của b.à làm ra mang một nét rất riêng. Bởi b.à bảo, làm gốm kh.ô.ng chỉ có đôi tay “nhạy” với đất, mà còn có trái t.im yêu nghề, yêu đến mê hoặc thì mới có thể thổi hồn m.ình vào từng sản phẩm.

Cái xưởng nhỏ của b.à vẫn luôn được b.ày bá.n đủ thứ mẫu mã gốm do b.à làm nên. Nhưng gốm cứ đặt lên đó là l.ại bá.n hết. Vì sự tình xảo, vì chất đất hồn ng.ười của làng gốm được b.à lưu vào trong đó.

Với b.à, giữ xưởng gốm là giữ cả kí ức, hoài niệm, cả t.uổi tr.ẻ và tổ tiên của m.ình, vậy nên dù t.uổi cao, sức yếu, nhưng c.on mắt và đôi b.àn tay vẫn kh.ô.ng mệt mỏi chuốt gốm. b.à vẫn đắm m.ình trong từng c.on đất, c.on nước làm ra những sản phẩm tinh xảo, như thổi linh hồn và hơi thở của ng.ười Hội An hồn hậu b.ao đời nay vào gốm.

Thảnh thơi…

Ngôi nhà nhỏ của b.à Được nằm ven dòng Thu Bồn thơ mộng ở đoạn hạ lưu. Nhà b.à, ở ngay c.ổng ra vào của làng gốm có t.uổi đời ngót ngét gần 500 t.uổi. b.à ngồi đó, bên chiếc b.àn xoay, đôi tay luôn thoăn thoắt chuốt gốm, mỗi ngày trình diễn cho hàng ngàn khá.ch du lịch trong và ngoài nước được thỏa sức ngắm nhìn.

b.à bảo, “để làm được một sản phẩm đẹp, ngoài năng khiếu về Th.ẩm m.ỹ và kỹ thuật làm gốm, đ.òi hỏi ng.ười thợ phải tỉ mẩn từng chi tiết nhỏ”. Với tài hoa đó, b.à được mời tham gia nhiều chương trình ngày hội gốm trên cả nước. Đi đến đâu b.à cũng tranh thủ giới thiệu về làng gốm Thanh Hà. Dần dần, tiếng của làng gốm được nhiều ng.ười biết đến, làng gốm Thanh Hà trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn kh.ô.ng thể thiếu sau mỗi hành trình khá.ch đến thăm quan tại phố c.ổ Hội An. Nhiều ng.ười ở làng ví b.à là phần linh hồn kh.ô.ng thể thiếu của gốm. Có b.à, làng gốm mới có thể sống dậy và phát triển thịnh vượng như ngày hô.m nay…

Giọng b.à ấm áp rằng b.à m.uốn c.on ch.áu nhìn thấy được tình yêu nghề của m.ình, m.uốn truyền ng.ọn l.ửa cho chúng nó, m.uốn truyền giữ l.ại cho thế hệ sau biết đến nghề gốm này. Bây giờ tay b.à đã yếu, kh.ô.ng còn đủ sức để làm ra nhiều sản phẩm, nhưng b.à luôn m.ày mò, tìm hiểu để làm ra những sản phẩm tinh tế, lạ để dạy cho c.on ch.áu và ng.ười làng. b.à ngày nào còn sống thì ngày ấy tay còn m.uốn chạm đến những khối đất sét để t.ạo h.ình hài cho đất. Kh.ô.ng gì bền bằng gốm, những sản phẩm đã sống đủ cá.c hành trình từ đất qua lửa. Như hiện thân của ước mơ và khát vọng, như lòng yêu gốm, vượt qua b.ao thử thá.ch thăng trầm của làng nghề vẫn luôn nung nấu tâm hồn b.à với gốm như thế.

Phút thảnh thơi của b.à Được, những ng.ười c.on ng.ười ch.áu l.ại ngồi quanh để nghe b.à kể về gốm

Trò chuyện với chúng tôi, ô.ng Lê Văn Xê, Trưởng b.an quản lý làng nghề truyền thống gốm Thanh Hà chia sẻ: “Những năm trước, S.ức kh.ỏe b.à Được còn t.ốt, b.à đã đi đến nhiều nhà trong làng để truyền đạt kinh ngh.iệm làm gốm của m.ình cho những ng.ười nhỏ t.uổi hơn. Ai cần học hỏi điều gì b.à sẵn sàng chỉ bảo, kh.ô.ng câu nệ kh.ó kh.ăn hay s.ợ ng.ười khá.c giỏi hơn m.ình. Giờ thì ai cần gì đến hỏi, b.à chỉ bảo tận tình”.

Chính quyền địa phương ở đây cũng đã tạo nhiều điều kiện để làng nghề phát triển. Điều này cũng ít nhiều làm hài lòng những ng.ười yêu nghề trong làng như b.à. Sản phẩm ở Thanh Hà làm ra luôn thu hút du khá.ch địa phương, trong nước và nước ngoài, bởi có đ.ặc đ.iểm riêng kh.ô.ng giống ở bất cứ nơi nào. ng.ười thợ Thanh Hà đã biết thổi hồn m.ình vào đất để t.ạo n.ên những sản phẩm tinh xảo với nhiều mẫu mã, kết hợp với cá.c yếu t.ố đất, nước, lửa cùng những kinh ngh.iệm để làm nên cái hồn cho gốm.

b.à Được cũng hay nói với c.on ch.áu rằng, dù nghề gốm có vất vả nhưng đó là một gia sản lớn mà ô.ng Ch.a để l.ại, kh.ô.ng cho ta được sự giàu sang về vật chất nhưng mang đến sự “giàu có kiêu hãnh” về một làng nghề với nhiều sản phẩm đẹp lâu đời. Trong á.nh lửa nung của lò gốm vào những ngày sắp thu, tôi biết b.à luôn m.uốn giữ cho chúng luôn ch.áy.

ng.ười làng đặt cho b.à Được cái tên khá.c là “Phú”, nghĩa là giàu có, một sự giàu có “tài hoa trong nghề”, chứ kh.ô.ng giàu tiền bạc. Và làng gốm Thanh Hà bây giờ, còn b.à là còn gốm, và gốm đã kh.ô.ng chỉ đưa đến cho ng.ười dùng ở quanh vùng mà đã đi xa, rất xa ở nước ngoài trong những tặng phẩm lưu niệm. Đó kh.ô.ng chỉ là món quà của xứ này, mà còn là hồn đất, hồn ng.ười gói trong gốm c.ổ theo tay ng.ười đi đến những miền xa.

Nguồn https://thoidai.com.vn/gap-go-nu-nghe-nhan-95-tuoi-voi-80-nam-lam-gom-o-quang-nam-90548.html

Load More In Đời sống
Comments are closed.

Có thể bạn quan tâm

b.ị tô.m cứa v.ào t.ay, ng.ười đ.àn ô.ng t.ử v.ong sau 6 ngày

Ông Vương đã ch.ế.t chỉ vài ngày sau khi mắc nh.iễm tr.ùng hiếm từ một loại vi khuẩn sống …