Trang chính Kinh doanh Ông chủ dự án điện mặt trời 1.200 tỷ: Ngành này lắm c.ơ hội song r.ủi ro ‘cũng v.ô cùng’

Ông chủ dự án điện mặt trời 1.200 tỷ: Ngành này lắm c.ơ hội song r.ủi ro ‘cũng v.ô cùng’

57 min read
Comments Off on Ông chủ dự án điện mặt trời 1.200 tỷ: Ngành này lắm c.ơ hội song r.ủi ro ‘cũng v.ô cùng’
0
111

Từ cá tầm sang bất đ.ộng sản và nay là lĩnh vực điện mặt trời, doanh nhân Lê Anh Đức cho biết ông làm vì đam mê, kh.ông phải chạy theo lợi nhuận trước mắt.

Gắn với ông Lê Anh Đức, Chủ tịch HĐQT CTCP Đầu tư xây dựng Vịnh Nha Trang, là biệt danh “Đức cá tầm”. Sau “game” cá tầm và bất đ.ộng sản, ông bước chân vào điện mặt trời – lĩnh vực hoàn toàn mới và đang “hot” ở Việt Nam với dự án Điện mặt trời Phước Hữu, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, c.ông suất lắp đặt 65 MWp. Dự án đã kịp vận hành thương mại trước 30/6 – “mốc vàng” với cá.c nhà máy điện mặt trời tại Việt Nam.

Ông cho biết điện mặt trời chắc ch.ắn là tương lai. Dù thế, bên cạnh cá.c cơ hội thì đầu tư, cá.c doanh ngh.iệp làm điện mặt trời có một số vấn đề.

Ông chủ dự án điện mặt trời 1.200 tỷ: Ngành này lắm cơ hội song rủi ro cũng vô cùng - Ảnh 1.

– Người ta bảo doanh ngh.iệp đang tiến vào làm điện mặt trời ồ ạt vì thấy được hưởng lợi nhưng thực tế chưa thấy có mấy dự án thành c.ông, c.ông bố phát điện. Góc nhìn của ông ra sao?

– Thực sự là những người có cái nhìn sâu xa về ngành phát triển điện có khi họ cũng thấy b.uồn cười thật. Tự tôi, tôi cũng thấy b.uồn cười. Có những bên đền bù kh.ông đền bù, xin dự án kh.ông ký quỹ xong đi kiện tỉnh kh.ông ký hợp đồng. Một số bên thì bán dự án, kh.ông đền bù, cũng chẳng làm gì. Khi đó, một số người sẽ gộp chung tất cả cá.c đơn vị làm điện mặt trời với nhau và xem như “vớ vẩn” thật. (Cười).

– Sự ồ ạt đầu tư như vậy có phải do m.ức giá 9,35 cent/kWh áp d.ụng cho cá.c dự án phát điện trước 30/6 năm nay được cho là hấp dẫn?

– Tôi kh.ông thấy mức giá đó h.ấp d.ẫn. Hồi tôi làm cá tầm, giá trứng cá đen cũng rất cao. Nhưng giấc mơ của tôi kh.ông bao giờ đ.uổi th.eo giá cao vì với tôi, tốt là khi mà nhiều người dùng được và giá phù hợp với túi tiền của mọi người.

Với điện, tôi cũng nghĩ như thế. Mình phải làm được hàng chục nghìn MW điện gió và điện mặt trời với mức giá vừa phải, chất lượng tốt nhất có thể. Trong trường hợp này, chất lượng tốt nhất đầu tiên phải là cung cấp điện ổn định cho EVN, và EVN sẽ phát đến cá.c người dùng cuối cùng.

Sắp tới, giá điện sẽ bớt ưu đãi đi nhiều. Tôi thấy điều này là cần thiết để lọc bớt những doanh ngh.iệp “tay ngang” trong ngành c.ông ngh.iệp năng lượng mới và cũng rõ ràng được ai là người theo đuổi cuộc chơi năng lượng thực sự.

Tuy nhiên, khi được sàng lọc tốt hơn thì sẽ có nhiều bên được lợi. Bên cấp ph.ép b.ớt được phiền nhiễu, người dân thì “th.ắng lớn”. Với doanh ngh.iệp thì việc sàng lọc sẽ kh.iến cho ngành nghề được phát triển bài bản hơn. Doanh ngh.iệp thì kh.ông lo kh.ông kiếm được tiền khi mà cung cấp sản phẩm ch.ất l.ượng với mức giá vừa phải.

Ở nước ngoài có rất nhiều trường hợp từng cho á.p d.ụng giá cao. Song việc chạy theo giá cao là mạo hiểm cực kỳ lớn của doanh ngh.iệp. Có trường hợp ở nước ngoài, Chính phủ cũng khuyến khích ký 25 năm giá 28 cent/KW nhưng sau 3-4 năm phải h.ủy m.ức này.

Ông chủ dự án điện mặt trời 1.200 tỷ: Ngành này lắm cơ hội song rủi ro cũng vô cùng - Ảnh 2.

Doanh nhân Lê Anh Đức. Ảnh: NVCC.

– Nhưng rõ ràng, giá mua điện đó của Việt Nam đã cao hơn nhiều nước và đó là lợi thế với những đơn vị đầu tư lĩnh vực này?

– Giá cao hơn nhiều so với nhiều nước là bước đi đúng của Chính phủ vì như thế thì cá.c nhà đầu tư mới dám qu.yết l.iệt thử.

Làm lĩnh vực này, r.ủi ro chúng tôi gánh thì cũng vô cùng lắm. Có dự án phải qu.yết l.iệt hoàn thành trong chưa đến 1 năm nhưng kh.ông vay n.ổi ngân hàng 1 đồng, xây bằng vốn tự có 100%. Với nhà máy nh.iệt điện, thuỷ điện đàm phán giá chốt m.ức giá và xây từ 3 đến 8 năm thì họ có thời gian thu xếp vốn, chúng tôi làm thì qu.yết l.iệt bơm tiền bằng vốn trực tiếp. Đó là r.ủi ro đầu tiên.

R.ủi ro thứ hai chính là kh.ông có kinh ngh.iệm chọn lựa thiết bị. Chọn kh.ông chuẩn thì có thể ph.á s.ản. Mặt khá.c, cũng chưa ai chứng minh giá 9,35 cent/kWh kia là cao hay thấp ở nước ta, đến giờ thì mọi người đang hiểu là cao hơn so với thế giới thôi.

Một vấn đề tiếp là r.ủi ro chính sá.ch hoặc là r.ủi ro do cấp phép nhiều dẫn đến quá tải. Giả sử như nó quả tải thật thì sao?

– Khi làm trực tiếp, ông thấy thế nào về nhận định của chuyên gia cho rằng ngay cả khi làm, doanh ngh.iệp cũng khó th.ành c.ông vì chuyển đổi từ điện gió, điện mặt trời vào điện lưới rất ph.ức t.ạp?

– Chuyển đổi được gió và mặt trời thành điện phải qua những hệ thống cực kỳ phức tạp là máy kích điện (inverter). Inverter có nhiều loại, xuất xứ, từ T.Q đến châu Âu.

Có nhiều nhà sản xuất cung cấp inverter cho nhà ph.át tr.iển gặp trục trặc liên tục vì kh.ông “có nghề”. Đây là vấn đề đầu tiên. Về mặt thiết bị, nếu chọn kh.ông chuẩn thì chúng ta tự tạo khó khăn cho chính mình vì nếu thiết bị kh.ông đủ chuẩn, khó ph.át được điện lên lưới. Khi phát được lên lưới mà mất ổn định thì có thể bị cho dừng.

Vấn đề thứ hai là đưa lên lưới rồi nhưng lại gây ra bất ổn. Hiện nay, những nhà máy ở Việt Nam thường có quy mô vài chục KW, kh.ông đáng gì so với mạng lưới điện 110-220 kV cả. Nhưng khi số lượng vào ào ạt khoảng vài trăm KW đến cả 1.000 KW thì đó là một bước th.ử th.á.ch rất lớn với nhà đầu tư, trung tâm điều độ quốc gia và là “phép th.ử lửa” với cá.c nhà đầu tư lựa chọn thiết bị. Vì khi chính bên mua điện gặp quá nhiều vấn đề từ một chủ đầu tư từ 1 dự án thì họ phải tạm dừng để thấy vấn đề ở đâu, tại sao cá.c bên khá.c ổ.n định mà của bên anh lại b.ất ổ.n…

Đến giờ này, theo tôi biết, nhà máy ở Huế hoạt đ.ộng khá ổn định vì họ dùng inverter của liên doanh Nhật hoặc của T.Q. Chúng tôi thì dùng inverter của Đức, đắt hơn khoảng 1,6 lần so với cá.c hãng khá.c.

– Ông thấy như thế nào về những rào cản khi làm năng lượng xanh?

– Giá mua điện tại Việt Nam khá cao so với Ấn Độ hay Ả-rập-xê-út. Nhưng ở cá.c nước, đất là miễn phí, đấu nối dây đến chân c.ông trình, kh.ông như ở Việt Nam.

Như dự án của chúng tôi phải xây 7-8 km đ.ường d.ây mở rộng tr.ạm đền bù vô số đất đai. Chỉ riêng yếu tố đất miễn phí ở cá.c nước khá.c và đấu nối dây đến chân c.ông trình là đã giảm chi phí đi nhiều rồi vì vấn đề kh.ông phải là tiền đền bù đất mà là r.ủi ro khi phải đền bù đất, r.ủi ro của dự án k.éo dài thời gian, dự á.n kh.ông đền bù được.

Đấu nối cũng hệt thế. Nếu chỉ việc xây cái nhà máy người ta đến c.ông trình mua thì đơn giản. Nhưng của mình lại phải vá.c dây c.ông trình đấu sang bên kia. Còn chưa kể tới thuế thu nhập. Thuế ở Việt Nam cao hơn.

Cá.c yếu tố này làm giá điện tăng, chưa nói đến nhiều rào c.ản kh.ông có trong quy hoạch. Với những r.ủi ro như thế, phải có mức giá tương x.ứng thì cá.c doanh ngh.iệp mới làm. Nếu kh.ông có những bất ổn đó thì lợi nhuận cũng như châu Âu. Đó là lý do vì sao làm năng lượng xanh ở châu Á có nhiều cơ hội hơn nhưng cũng luôn đi kèm b.ất ổ.n.

Ông chủ dự án điện mặt trời 1.200 tỷ: Ngành này lắm cơ hội song rủi ro cũng vô cùng - Ảnh 3.

– Vậy hiện tại thì tiến độ d.ự á.n điện mặt trời của ông tại Ninh Thuận ra sao?

– Tiến độ dự án có chậm một chút. Trước đây, chúng tôi tính tháng 2 sẽ phát hiện thì bây giờ lùi lại đến tháng 6. Đến giờ thì dự án đã đ.óng điện, đấu nối vào lưới được vài tuần rồi và tháng 7 sẽ là lễ khánh thành.

Hiện nay, tôi “bơm” vào dự án hơn 700 tỷ đồng vốn tự có và dự kiến sẽ đầu tư 1.000 tỷ đồng, cũng chưa phải đi vay ngân hàng.

– Làm trong ngành, ông đ.ánh giá tiến độ chung cá.c dự án ra sao vì đến nay có tin cho biết ít dự á.n đấu nối với lưới điện quốc gia dù việc c.ấp ph.ép, triển khai khá là r.ầm r.ộ?

– Ở Huế, Đăk Lăk theo tôi biết đã có dự án của một số doanh ngh.iệp được đưa vào. Còn về tiến độ, chậm có thể do mấy lý do.

Công tá.c cấp phép, cấp giấy chứng nhận quyền sử d.ụng đất của tỉnh đến giờ này vẫn thiếu. Tuy nhiên, đó kh.ông phải vấn đề lớn nhất, mà vấn đề ở đây là quá tải đ.ường d.ây, quá tải ảo.

Gọi là quá tải ảo vì lượng dự án điện mặt trời được cấp phép đầu tư quá nhiều, trong khi hệ thống điện chưa được nâng cấp. Nếu tất cả dự án cấp phép đều chạy và tung lên trên lưới điện, nhất là trước ngày 30/6 thì sẽ gây ra quá tải đặc biệt vào buổi trưa – lúc điện mặt trời cho c.ông suất cao nhất.

Điện mặt trời khá.c nhiệt điện về độ ổn định. Nhiệt điện sử d.ụng lò đ.ốt nên độ ổn định rất cao và chênh lệch rất ít. Còn điện mặt trời sẽ đi từ 0 lên khi trời sáng và b.ắt đầu tăng dần lên đến đỉnh vào 12h hoặc 13h sau đó đi xuống, nếu có cũng thường cũng chỉ quá tải khoảng 15-20 phút buổi trưa chứ kh.ông liên tục trong ngày.

Mặt khá.c, chúng ta đang có những bất cập lớn trong cấp phép cũng như là k.iểm s.oát đầu tư năng lượng mặt trời. Kh.uyến kh.ích đầu tư vì đây là bước thử ngh.iệm đầu nên nhìn thấy hơi tràn lan, nhiều doanh ngh.iệp xin cấp phép đầu tư song thực tế, chỉ 8-10% thực hiện, còn đâu là d.ự á.n tr.eo.

Mà dự án treo thì có 2 ng.uyên nh.ân: Một là cá.c đơn vị ít kinh ngh.iệm về đầu tư năng lượng mặt trời. Thứ hai là có doanh ngh.iệp kh.ông vốn hoặc mang tâm lý đi xin để lấy đất, chuyển đổi d.ự án. Điều này cũng đóng góp vào việc tạo ra quá tải ảo.

Ông chủ dự án điện mặt trời 1.200 tỷ: Ngành này lắm cơ hội song rủi ro cũng vô cùng - Ảnh 4.

Doanh nhân Lê Anh Đức (người đầu tiên từ trái sáng) tại nhà máy điện mặt trời Phước Hữu. Ảnh: Vịnh Nha Trang.

Hiện giờ có những đơn vị xin cấp phép xây nhà máy để phát vào đ.ường d.ây 200 KV. Nếu cùng được cấp phép thì tổng dung lượng điện có thể phát được cùng bơm vào đ.ường d.ây này vào 12-14h có thể gây quá tải.

Nếu kh.ông giải quyết được câu chuyện tôi nói bên trên có thể sẽ tạo ra vấn đề lớn là cá.c ngân hàng trở nên thận trọng trong việc tài trợ tín d.ụng vì họ nghe đến “quá tải” là họ s.ợ. Ví d.ụ như cụm nơi tôi triển khai dự án có 7 nhà máy nhưng đến tháng 4 chỉ có 2 đang thi c.ông và sẽ phát điện. Nếu chỉ có 2 nhà máy phát điện thì kh.ông quá tải đâu. Dù thế, trên giấy phép lại là 7 nhà máy mà bên nào cũng dự kiến ph.át điện trước 30/6, nên mới lo chuyện quá tải.

Tôi nghĩ bất cập trên sẽ sớm chấm dứt sau 30/6 năm nay. Bởi vì lúc đó sẽ l.ộ ra những nhà đầu tư thực sự. Đồng thời, Bộ Công Thương, cá.c địa phương sẽ qu.yết l.iệt thẩm định lại năng lực, cam kết tiến độ đầu tư.

– Ông có nói chỉ khoảng 8-10% doanh ngh.iệp triển khai thực tế, đó là những đơn vị như thế nào?

– Thường là cá.c doanh ngh.iệp lớn, bề thế tương đối lâu trong nhiều lĩnh vực, họ có đủ tự lực thì làm. Ngoài ra tôi cũng biết một số dự án liên doanh với nước ngoài.

– Nói như ông thì kh.ông phải ai được cấp phép là làm được?

– Lúc b.ắt đầu tham gia cuộc chơi có ai nghĩ thế đâu (cười).

– Tiến vào làm lĩnh vực này, ông x.ử l.ý vấn đề đó ra sao?

– Đầu tiên, câu chuyện ở đây vẫn là “cái đầu”. Thực ra, chúng tôi chuẩn bị cả năm cho dự án này rồi mới khởi c.ông. Còn về điện mặt trời, tôi đã ngh.iên cứu từ năm 2012, có thời gian cân nhắc kỹ càng mới đưa ra những lựa chọn cuối cùng. Thiết bị đều được chọn là loại tốt, chân giá đỡ cũng kh.ông phải loại mạ kẽm nung nóng mà dùng loại c.ông nghệ mạ từ trong lò đúc thép ra để chất lượng tốt, bền hơn. Hệ thống inverter và hệ gom dây toàn là đồ châu Âu.

Thật ra trong ngành thì biết là có nhiều inverter sản xuất từ châu Âu nhưng linh kiện lại làm ở T.Q, còn có những inveter từng linh kiện nhỏ đều từ châu Âu. Cùng 1 tấm pin, có tấm sản xuất được 330W nhưng của chúng tôi sản xuất được 375W vì là c.ông nghệ bơm tinh thể, b.ắt sáng trong điều kiện ánh sáng yếu tốt hơn nhiều.

Việc lựa chọn c.ông nghệ kh.ông phải có tiền mà làm được. Khi làm, chúng tôi phải đàm phán trực tiếp với từng nhà cung cấp.

Ông chủ dự án điện mặt trời 1.200 tỷ: Ngành này lắm cơ hội song rủi ro cũng vô cùng - Ảnh 5.

– Suất đầu tư thường thấy của một nhà máy điện mặt trời là bao nhiêu?

– Suất đầu tư c.ông bố hiện nay ở Việt Nam theo sá.ch vở khoảng 1 triệu USD cho 1 MW. Giá thị trường cá.c nhà thầu c.ông bố khoảng 720.000 đến 750.000 USD. Nhưng vì kh.ông dùng phương pháp này nên của chúng tôi thường thấp hơn chút.

Khi mình đi đấu thầu, bên chào thầu thì họ sẽ đưa ra lựa chọn của họ về thiết bị, chất lượng và họ có quyền thay đổi. Nhưng tôi theo cá.ch là chúng tôi chọn linh kiện, nhà thầu thiết kế thi c.ông, hưởng phần trăm trên tổng mức thiết bị của chúng tôi. Làm như vậy thì sẽ k.iểm s.oát tốt hơn.

Cũng có lợi thế là ở c.ông ty tôi thì tôi quyết được. Mình làm cho chính mình thì phải nâng n.iu sản phẩm.

– Còn suất đầu tư nhà máy của ông?

– Tôi xin phép kh.ông được t.iết l.ộ nhưng nói chung là tốt vì chúng tôi làm trực tiếp.

– Về c.ông nghệ, cá.c ông hợp tá.c hay nhận tư vấn của bên nào?

– Chúng tôi hợp tá.c với cá.c nhà cung cấp. Về điện mặt trời thực ra tương đối đơn giản, chủ yếu là mình chọn thiết bị đến đâu và thiết bị phải phù hợp với môi trường vì khi phát điện trên đất sẽ khá.c trên nước.

– Việc tiếp cận vốn ngân hàng của cá.c doanh ngh.iệp làm n.ăng l.ượng xanh ra sao?

– Hầu hết ngân hàng đang dè chừng xem xét dù họ rất quan tâm. Lĩnh vực này mới quá. Nhưng sau ngày 30/6, khi một số nhà máy đi vào phát điện ổn định thì ngân hàng sẽ có cái nhìn đúng đắn hơn, kh.ông những ngân hàng mà cả bộ phận điều hành của Chính phủ, địa phương cũng sẽ thấy rõ hơn cần sắp xếp “ván cờ” này thế nào.

– Từ cá t.ầm, b.ất đ.ộng sản, vì sao ông Lê Anh Đức chuyển sang làm điện mặt trời – lĩnh v.ực hoàn toàn mới ở Việt Nam?

– Trước đến nay, tôi thích làm những thứ mới, đòi hỏi phải ngh.iên c.ứu. Tôi làm nhiều thứ, nhưng mọi người biết đến cá tầm là nhiều nhất. Khi làm cá tầm, tôi cũng phải ngh.iên cứu nhiều để làm sao con cá đáp ứng, thích ngh.i được với môi trường Việt Nam, và chúng tôi làm được.

Học chuyên Toán Lý nên tôi cực mê mảng n.ăng l.ượng, điện và đầu tư vào n.ăng l.ượng mặt trời là vì đ.am m.ê, chứ kh.ông phải chạy theo lợi nhuận trước mắt.

Ông chủ dự án điện mặt trời 1.200 tỷ: Ngành này lắm cơ hội song rủi ro cũng vô cùng - Ảnh 6.

Dự án điện mặt trời Phước Hữu. Ảnh: Vịnh Nha Trang.

– Dự án của ông ban đầu c.ông bố tổng mức đầu tư 1.200 tỷ đồng. Tiền này đủ kh.ông?

– Tôi vẫn đang làm việc với ngân hàng để sau đó họ giải ngân bù đắp được với những gì đã chi. Đầu tiên thì cứ để nhà máy vào hoạt đ.ộng và khẳng định được chất lượng điện tốt. Cũng như bất kỳ một ngành nào kh.ông phải cứ xong là xong mà chúng ta phải đảm bảo chất lượng sản phẩm tốt, mọi người cứ nghĩ điện giống nhau thực ra ko phải giống nhau.

– Ông có vẻ tự tin song thật ra làm năng lượng sẽ khá.c so với bất đ.ộng sản rất nhiều. Ông kỳ vọng gì với hướng đi này?

– Có lẽ do cá tính con người tôi là thế. Tôi hơi bị thừa hoocmon nên kh.ông phải là tự tin mà tôi có rất nhiều nhiệt huyết để làm cái này. Tôi chấp nhận rủi ro nhưng khi làm thì tôi có thêm trải ngh.iệm và trí tuệ.

Tôi kỳ vọng phải có được kinh ngh.iệm và xây xong nhà máy đầu tiên. Sau khi có kinh ngh.iệm, tôi sẽ mở rộng xây những nhà máy khá.c với suất đầu tư hiệu quả hơn, chất lượng tốt hơn.

Chính vì thế, nhà đầu tư chúng tôi phải đưa ra mức giá hấp dẫn hơn nhiều đối với Ch.ính ph.ủ để doanh ngh.iệp có lợi nhưng Chính phủ mua kh.ông phải gánh thêm chi phí khá.c, người dân dùng và chấp nhận được. Nếu mình kh.ông xuyên suốt từ đầu đến cuối với giá 9,35 cent thì đấy ko phải cá.ch chơi của tôi.

– Nghĩa là ngay cả khi 1.200 tỷ “xuống sông xuống bể”, ông vẫn lạc quan?

– Trên đời này, tôi thất bại vô số lần rồi (cười). Thất bại cũng là một việc hay vì cho mình thêm ý chí để đứng lên. Nhưng tôi nghĩ vụ 1.200 tỷ đồng này kh.ông thất bại được.

– Cơ sở nào để ông tin tưởng vào ngành năng lượng xanh trong t.ương lai khi mà hiện tại, mọi thứ vẫn đang chỉ b.ắt đầu?

– Giá thành đầu tư sẽ rẻ đi rất nhiều, giá cho tấm pin giảm đi mấy lần. Hiện nay, giá pin khoảng 26 đến 28 cent cho 1W thấp hơn so với 1 năm trước 34 – 35 cent. Còn so với 10 năm trước phải giảm đi chục lần.

Điện gió cũng thế. Ngày trước, cá.c tuabin gió chỉ nằm ở mức 1,5 – 1,8 MW nên chi phí sản xuất 1KW sẽ cao. Tuy nhiên, hiện nay, tuabin gió mới nhất là 12 MW, gấp 10 lần ngày xưa. Rõ ràng nó kh.ông giảm đến 10 lần về chi phí nhưng cũng đã gi.ảm đi rất nhiều. Vẫn c.ông lắp đặt cái tuabin gió đấy nhưng to hơn thì hiệu quả cao hơn và khi cột gió càng lên cao thì vòng quay nhiều hơn, điện ổn định hơn.

Tôi đi nhiều hội thảo năng lượng tái tạo, tôi biết chắc ch.ắn đó là tương lai.

– Cảm ơn ông.

Theo Nguoidonghanh

Load More In Kinh doanh
Comments are closed.

Có thể bạn quan tâm

Xe đạp T.Q gắn ‘Made in Vietn.am’

Lô hàng 313 chiếc xe đ.ạp do một c.ô.ng ty của T.Q th.ực h.iện c.ô.ng đoạn “lắp r.á.p giản…