Trang chính Thế giới Tóm tắt b.áo c.áo đặc biệt của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu: Bắc Cực chúng ta từng biết đã biến m.ất, hãy tin vào mắt của bạn

Tóm tắt b.áo c.áo đặc biệt của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu: Bắc Cực chúng ta từng biết đã biến m.ất, hãy tin vào mắt của bạn

39 min read
Comments Off on Tóm tắt b.áo c.áo đặc biệt của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu: Bắc Cực chúng ta từng biết đã biến m.ất, hãy tin vào mắt của bạn
0
70

Tóm tắt b.áo c.áo đặc biệt của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu: Bắc Cực chúng ta từng biết đã biến m.ất, hãy tin vào mắt của bạn

Những ngh.iên c.ứu được trình b.ày trong b.áo c.áo IPCC rất có giá trị, Mathis từ V.iện Hàn lâm kh.oa học Quốc gia Hoa Kỳ cho biết. Nhưng “bạn kh.ô.ng nhất thiết phải là một nhà kh.oa học để biết điều gì đang x.ảy r.a”, ô.ng nhấn mạnh.

Cá.c đại dương của chúng ta đang rất bất ổn. Khoảng 1,4 tỷ tỷ mét khối nước trong đó đang dâng lên, ấm hơn, hòa tan ngày càng nhiều a.xit nhưng l.ại m.ất bớt oxy.

k.ết l.uận được rút ra từ một b.áo c.áo đặc biệt về tình hình khí hậu của Liên Hợp Quốc, với sự góp mặt của hơn 100 nhà kh.oa học đến từ 36 quốc gia trên thế giới. Họ đã trích dẫn 6.900 ngh.iên c.ứu để cho ra một bá.ch kh.oa thư đ.á.nh giá sự biến đổi của cá.c đại dương và băng quyển, trong b.ối cảnh cả hành tinh đang kh.ô.ng ng.ừng nóng lên.

Hơn 90% nhiệt lượng đóng góp vào quá trình nóng lên toàn cầu đang làm ấm cá.c đại dương“, Josh Willis, nhà hải dương học của NASA cho biết. Bởi vậy, ô.ng nhấn mạnh “sự nóng lên toàn cầu thực ra là sự nóng lên của đại dương”.

Một thực tế, hầu hết cá.c bẫy nhiệt trên Trái Đất đều được đại dương hấp thụ. Đó chính là tấm lá ch.ắn b.ảo v.ệ chúng ta kh.ỏi biến đổi khí hậu. Giữa b.ối cảnh những bẫy nhiệt CO2 này chưa có d.ấu h.iệu suy giảm, hoạt đ.ộng của đại dương b.ị phá vỡ có thể chỉ là sự khởi đ.ầu cho một quá trình chuyển đổi đại dương đầy th.ảm h.ọa.

Bất kỳ ai còn sống và sẽ sống trên hành tinh trong những thập kỷ và thế kỷ tới, chúng ta và thế hệ tương lai sẽ phải đối mặt với mực nước biển dâng và ấm hơn, đi cùng với cá.c tá.c đ.ộng khí hậu khá.c.

Tóm tắt b.áo c.áo đặc biệt của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu: Bắc Cực chúng ta từng biết đã biến m.ất, hãy tin vào mắt của bạn - Ảnh 1.

Tóm tắt b.áo c.áo đặc biệt của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu: Những ai sống ở thế kỷ 21 nhất định phải đọc

Vấn đề sẽ trở nên tồi t.ệ hơn, nhưng loài ng.ười vẫn có thể hạn chế được h.ậu qu.ả, đặc biệt là bằng cá.ch kiềm chế triệt để lượng khí thải carbon.

Nếu chúng ta giảm mạnh khí thải, h.ậu qu.ả đối với ng.ười dân và sinh kế của họ vẫn sẽ tạo ra những thá.ch thức“, Hoesung Lee, ch.ủ t.ịch Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) của Liên Hợp Quốc, cho biết. Nhưng những thá.ch thức sẽ giảm xuống đủ để chúng ta ứ.ng ph.ó và b.ảo v.ệ những ng.ười, những đ.ối t.ượng dễ b.ị t.ổn th.ương nhất.

Đồng ý với điều này, Jere.my Mathis, một nhà ngh.iên c.ứu Bắc Cực lâu năm hiệb là giám đốc hội đồng của V.iện Hàn lâm kh.oa học Quốc gia Hoa Kỳ nói: “Ngay cả với những nỗ lực giảm thiểu [carbon] tích cực, chúng ta vẫn sẽ phải gi.ải qu.yết h.ậu qu.ả của một hệ sinh thái và môi Tr.ường đã biến đổi”.

Cần phải nhắc l.ại rằng lượng CO2 trong khí quyển của Trái Đất hiện đang tăng vọt. Nó đã kh.ô.ng đạt đỉnh như hiện nay trong vòng ít nhất 800.000 năm –  nhiều khả năng có thể là hàng triệu năm.

Và để có cái nhìn toàn diện nhất về những gì đang x.ảy r.a với Trái Đất, ngôi nhà của chúng ta, dưới đây là những tóm tắt quan trọng từ b.áo c.áo mới của Liên Hợp Quốc dành cho bạn:

1. Tình hình nước biển dâng sẽ tồi t.ệ hơn mức bạn có thể tưởng tượng

b.áo c.áo của Liên Hợp Quốc k.ết l.uận nước biển sẽ kh.ô.ng ng.ừng dâng lên vào những thế kỷ tới. Trong một kịch bản c.ổ tích nhất, khi c.on ng.ười có thể kiềm chế sự nóng lên của Trái Đất ở ngưỡng 1,5oC so với thời kỳ trước Cá.ch m.ạng c.ô.ng ngh.iệp (mặc dù kịch bản này gần như kh.ô.ng thể đạt được), mực nướng biển sẽ chỉ dâng lên từ 0,3-0,6 m vào thời khắc thế kỷ kết th.úc.

Nhưng nếu lượng khí thải liên tục tăng cao, IPCC nh.ận định mực nước biển sẽ dâng tới hơn 1m. Đó là vì cá.c dải băng khổng lồ nhất Trái Đất ở n.am Cực và Greenland khi đó cũng sẽ tan chảy ở t.ốc độ chưa từng có. Quá trình tan chảy này sẽ k.éo dài cho đến cuối thể kỷ 21 và vẫn sẽ còn t.iếp t.ục, theo b.áo c.áo.

Tóm tắt b.áo c.áo đặc biệt của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu: Bắc Cực chúng ta từng biết đã biến m.ất, hãy tin vào mắt của bạn - Ảnh 2.

t.ốc độ dâng lên của mực nước biển.

Mặc dù vậy, Liên Hợp Quốc thường n.ổi tiếng là c.ơ qu.an th.ận trọng trong việc ước tính cá.c vấn đề khí hậu. Điều đó nghĩa là băng tan chảy ở n.am Cực và Greenland còn có thể làm mực nước biển dâng lên cao hơn n.ữa.

Tôi kh.ô.ng nghĩ có bất kỳ nhà kh.oa học nào loại trừ mức 2 m vào năm 2100“, Willis tại NASA cho biết. “Tôi nghĩ hầu hết những nhà kh.oa học đang ngh.iên c.ứu về n.am Cực và Greenland đều nghĩ rằng mực nước biển dâng có thể còn cao hơn dự đoá.n hiện tại”.

Phần lớn, đó là do cá.c đại dương nóng lên sẽ ăn mòn và làm tan chảy cá.c bờ sô.ng băng, Willis nói. Ông lưu ý rằng đây là một hiệu ứng đ.á.ng kể ả.nh h.ưởng tới Bắc Cực, và cá.c nhà đại dương học chỉ mới b.ắt đ.ầu tìm hiểu về nó.

Và bạn thử đoá.n xe.m, cá.c đại dương chắc ch.ắn sẽ còn t.iếp t.ục ấm lên. “Trong thế kỷ 21, dự đoá.n rằng cá.c đại dương sẽ chuyển m.ình qua cá.c điều kiện chưa từng có với mức tăng nhiệt” bên cạnh cá.c thay đổi khá.c, b.áo c.áo của Liên Hợp Quốc k.ết l.uận.

2. Đại dương đang tạo ra những c.ơn siêu bão

b.áo c.áo của IPCC nhấn mạnh những c.ơn siêu bão nhiệt đới hình thành ở n.am Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, b.ao gồm cả bão ở vùng Đại Tây Dương, biển Caribbe, vùng trung tâm và đô.ng bắc Thái Bình Dương, sẽ ngày càng mạnh hơn, đặc biệt gi.ó sẽ càng mạnh và lượng mưa sẽ cực lớn.

Đó là bởi vì siêu bão được nuôi bằng nước biển ấm. Những c.ơn bão tự nó có thể tăng bá.n kính đĩa mây bằng cá.ch hút nước biển b.ay hơi, và tạo ra những c.ơn gi.ó m.ạnh hơn bằng cá.ch chuyển hơi nước thành năng lượng.

ngh.iên c.ứu chỉ ra sự ấm lên đ.á.ng kể của nước biển là yếu t.ố chính, bỏ xa cá.c yếu t.ố khá.c, trong việc biến một c.ơn bão thường ở Đại Tây Dương trở thành siêu bão.

Tóm tắt b.áo c.áo đặc biệt của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu: Bắc Cực chúng ta từng biết đã biến m.ất, hãy tin vào mắt của bạn - Ảnh 3.

Cá.c đại dương ấm lên ngày càng tạo ra nhiều siêu bão.

Nhưng một c.ơn bão kh.ô.ng nhất thiết phải có gi.ó m.ạnh mới g.ây tàn phá. Bão ngày nay thường mang nhiều nước hơn và nhiệt độ mặt nước biển ấm hơn là điều kiện cho chúng.

Cá.c đại dương hiện ấm hơn rất nhiều so với 50 năm trước đây“, Mathis, nguyên giám đốc Chương trình ngh.iên c.ứu Bắc cực của c.ơ qu.an Khí quyển và Đại dương (NOAA) cho biết. Ông lưu ý rằng cá.c đại dương ấm hơn tạo ra nhiều hơi nước trong khí quyển, c.ung c.ấp nhiều “thức ăn” cho những c.ơn bão.

Cá.c đại dương ấm lên sẽ th.úc đẩy những sự kiện mưa cực đoan”, Mathis nói trong khi dẫn chứng về sự kiện bão Imelda đã tàn phá bờ biển Texas. Imelda trở thành một trong những c.ơn bão nhiều nước nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. “c.ơn bão đó chỉ m.ất 12 tiếng để hình hành nhưng đã k.éo lượng mưa trong khu vực tăng đột biến lên 42 inch“.

3. Mọi thứ đều đang biến đổi

b.áo c.áo đặc biệt của Liên Hợp Quốc kh.ô.ng chỉ tập trung vào cá.c đại dương, mà còn đề cập đến toàn bộ nước trên hành tinh – còn được gọi là th.ủy quyển. Th.ủy quyển sẽ b.ao gồm cả sô.ng băng trên đỉnh Everest, những tảng băng ở Greenland và nước ở hàng ngàn mét dưới mặt biển.

Tôi nghĩ rằng phần quan trọng nhất của bản b.áo c.áo và th.ô.ng điệp được gửi gắm bên trong đó là: Sự thay đổi khí hậu do c.on ng.ười g.ây ra đang ả.nh h.ưởng đến tất cả cá.c khía cạnh của th.ủy quyển, thành t.ố chính h.ỗ tr.ợ sự sống”, Jere.my Owens, nhà sinh vật học biển tại Đại học Florida cho biết.

Quan trọng hơn, cá.c tảng băng và sô.ng băng của Trái Đất đang nhỏ l.ại. Những sô.ng băng trên mọi lục địa ngoại trừ Úc (nơi kh.ô.ng có sô.ng băng) đang b.ị thu hẹp diện tích hoặc ch.ế.t dần. Nguy cấp hơn, những ngọn núi đang m.ất đi lớp tuyết phủ, cũng là m.ất đi một nguồn nước quan trọng c.ung c.ấp cho mùa ấm hoặc mùa khô.

Tóm tắt b.áo c.áo đặc biệt của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu: Bắc Cực chúng ta từng biết đã biến m.ất, hãy tin vào mắt của bạn - Ảnh 4.

Những sô.ng băng đang tan chảy.

Tuyết rất t.ốt, nhưng chúng ta ngày càng có ít tuyết hơn”, Heidi Steltzer, tá.c giả chính của b.áo c.áo IPCC cho biết.

Đại dương ấm lên sẽ g.ây ra rất nhiều h.ậu qu.ả. Owens lưu ý biến đổi khí hậu sẽ ả.nh h.ưởng đến nhiệt độ nước (g.ây h.ậu qu.ả ngh.iêm trọng đối với sinh vật biển), khả năng phân tá.n chất dinh dưỡng quanh đại dương, tính a.xit trong đại dương (khi đại dương hấp thụ CO2 từ kh.ô.ng khí) và nồng độ oxy trong nước – thứ mà sinh vật biển cần để hô hấp.

4. Bắc Cực chúng ta từng biết đã biến m.ất

Bắc Cực là nơi b.ị tàn phá n.ặng n.ề nhất trên Trái Đất. Đó là bởi khu vực này đã ấm hơn gấp đôi so với phần còn l.ại của toàn cầu. Lớp băng trên biển b.ao phủ một Bắc Băng Dương rộng lớn vì vậy cũng đang tan biến.

Chỉ trong tuần này, diện tích băng biển ở Bắc Cực đã giảm xuống mức thấp thứ hai trong lịch sử, nhỏ hơn 2 triệu km2 so với mức băng t.ối thiểu trung bình trong cá.c thập kỷ trước, những thập kỷ lạnh hơn.

“Những thay đổi nhanh ch.óng ở Bắc Cực là một số chỉ số rõ ràng nhất về biến đổi khí hậu do c.on ng.ười tạo ra“, Zack Labe, một nhà kh.oa học khí hậu, ngh.iên c.ứu sinh t.iến s.ĩ tại Đại học California cho biết.

Bắc Cực có thể sẽ kh.ô.ng hề còn bằng trong mùa hè.

b.áo c.áo ch.o th.ấy ngay cả khi nền văn minh của chúng ta ổn định khí hậu ở mức tăng 1,5oC, Bắc Cực cũng vẫn sẽ t.iếp t.ục mỏng đi. Nhưng chúng ta sẽ hạn chế được khả năng phải ch.ứng k.iến một Bắc Cực kh.ô.ng hề có băng trong mùa hè (giai đoạn thá.ng 9) ở ngưỡng 100 năm một lần.

Còn nếu hành tinh ấm lên tới 2oC trong thế kỷ này, băng ở Bắc Cực có thể sẽ tan chảy hoàn toàn vào thá.ng 9 cứ mỗi 3 năm một lần. Trên thực tế, hành tinh của chúng ta đã nóng lên 1,1oC kể từ cuối những năm 1800. Vì vậy, mức 1,5oC đang tiến đến rất nhanh.

5. Hãy tin vào đôi mắt của chính bạn

Những ngh.iên c.ứu được trình b.ày trong b.áo c.áo IPCC rất có giá trị, Mathis từ V.iện Hàn lâm kh.oa học Quốc gia Hoa Kỳ cho biết. Nhưng “bạn kh.ô.ng nhất thiết phải là một nhà kh.oa học để biết điều gì đang x.ảy r.a “, ô.ng nhấn mạnh.

Đó là vì h.ậu qu.ả từ một đại dương và khí quyển nóng lên kh.ô.ng ng.ừng là thứ mà mọi ng.ười có thể dễ dàng nhìn thấy bằng mắt thường.

Hai lần trong b.a năm qua, bờ biển vịnh Texas đã có những trận bão với lượng m.ưa l.ớn hơn 40 inch, Mathis lưu ý, b.ao gồm cả sự kiện m.ưa l.ớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.

Và với bão nhiệt đới Imelda, Texas hiện có thể đã trải qua 5 “trận lụt 500 năm mới có một lần” trong vòng chỉ 5 năm.

Điều đó thật bất thường và kh.ô.ng thể tưởng tượng n.ổi. Bạn kh.ô.ng cần phải là một nhà kh.oa học để biết rằng đó là điều kh.ô.ng bình thường“, Mathis nói.

“Hãy tin vào mắt của bạn”.

Tóm tắt b.áo c.áo đặc biệt của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu: Bắc Cực chúng ta từng biết đã biến m.ất, hãy tin vào mắt của bạn - Ảnh 5.

Bạn kh.ô.ng nhất thiết phải là một nhà kh.oa học để biết điều gì đang diễn ra.

Chúng ta đã và đang phải đối mặt với một đại dương đang nóng lên và b.ị phá vỡ. Và với lượng khí thải carbon tăng lên, chúng được dự đoá.n sẽ còn ấm lên n.ữa, nước biển dâng sẽ còn t.iếp t.ục dâng. Đó là một quy tắc vật lý.

Chúng ta đang nhìn chằm chằm vào một họng s.úng, trước một số tá.c đ.ộng kinh tế và môi Tr.ường lớn đã b.ắt đ.ầu x.ảy r.a“, Willis từ NASA nhấn mạnh. “Tất cả cá.c b.áo c.áo dự đoá.n tình hình sẽ còn tồi t.ệ hơn rất nhiều”.

Tham khảo Mashable

Theo Tri Thức tr.ẻ

Load More In Thế giới
Comments are closed.

Có thể bạn quan tâm

Một m.ình một x.ô nước…c.ứ.u nhà 5 tầng ch.áy ng.ùn ng.ụ.t

 – Giữa b.ốn bề kh.ói lửa, một ng.ười đ.àn ô.ng “tả xung hữu đột” để dập tắt đ.ám ch.áy ở …